توزیع واکسن انفلو آنزا از مهر
با نزدیک شدن به فصل پاییز و افزایش احتمال شیوع بیماری‌های تنفسی، موضوع تأمین و توزیع واکسن آنفلوآنزا بار دیگر به یکی از دغدغه‌های مهم حوزه سلامت تبدیل شده است. رئیس سازمان غذا و دارو اعلام کرده که واکسن آنفلوآنزا در سال جاری در دو مسیر جداگانه تأمین و توزیع خواهد شد؛ بخشی برای گروه‌های هدف از طریق شبکه بهداشت و بخش دیگر برای عرضه عمومی در داروخانه‌ها.
مهدی پیرصالحی، معاون وزیر بهداشت و رئیس سازمان غذا و دارو، در حاشیه هشتمین نمایشگاه ایران فارماکس اعلام کرد که واکسن مورد نیاز معاونت بهداشت تا پایان شهریور تأمین می‌شود و واکسن مربوط به عرضه عمومی نیز در مهرماه در اختیار داروخانه‌ها قرار خواهد گرفت.
واکسن‌ها چه زمانی به دست مردم می‌رسند؟
بر اساس اعلام مسئولان، نخستین بخش از واکسن‌ها مربوط به برنامه واکسیناسیون گروه‌های خاص و پرخطر است. این واکسن‌ها از طریق معاونت بهداشت توزیع می‌شوند و قرار است تا پایان شهریور به‌طور کامل در اختیار این بخش قرار گیرند.
در مرحله دوم، واکسن برای عرضه عمومی وارد شبکه داروخانه‌ها خواهد شد و زمان مورد انتظار برای تأمین آن مهرماه اعلام شده است. مدیرکل داروی سازمان غذا و دارو نیز پیش‌تر گفته بود که واکسن‌های مورد نیاز معاونت‌های بهداشتی از اواخر شهریور و اوایل مهر در دسترس قرار می‌گیرند.
این زمان‌بندی در حالی اعلام شده که برخی گزارش‌ها از محدودیت در تأمین واکسن در آستانه فصل بیماری‌های تنفسی حکایت دارد. ایرنا نیز گزارش داده که واکسن هنوز به شکل گسترده در داروخانه‌ها و شبکه بهداشت در دسترس نیست.
چرا تولید واکسن امسال با تأخیر مواجه شد؟
یکی از مهم‌ترین دلایلی که برای تأخیر امسال مطرح شده، تغییر فرمول واکسن‌های آنفلوآنزا در سطح جهانی است.
در سال‌های گذشته بسیاری از واکسن‌های آنفلوآنزا به صورت چهارظرفیتی تولید می‌شدند؛ یعنی واکسن برای مقابله با دو سویه از ویروس آنفلوآنزای نوع A و دو دودمان از نوع B طراحی می‌شد.
اما سازمان جهانی بهداشت در سال‌های اخیر توصیه کرده است که واکسن‌های آنفلوآنزا به سمت سه‌ظرفیتی شدن حرکت کنند. دلیل اصلی این تصمیم، نبود شواهدی از گردش طبیعی سویه B/Yamagata از مارس ۲۰۲۰ عنوان شده است. بنابراین، این جزء از واکسن چهارظرفیتی دیگر ضروری تشخیص داده نشده و واکسن سه‌ظرفیتی شامل دو سویه A و یک دودمان B خواهد بود.
سازمان جهانی بهداشت برای فصل آنفلوآنزای ۲۰۲۶–۲۰۲۷ در نیمکره شمالی نیز ترکیب سه‌ظرفیتی مشخصی را توصیه کرده که شامل یک سویه H1N1، یک سویه H3N2 و یک سویه از دودمان B/Victoria است.
آیا سه‌ظرفیتی بودن واکسن به معنای کاهش ایمنی است؟
خیر. سه‌ظرفیتی بودن واکسن به خودی خود به معنای ضعیف‌تر بودن آن نیست. تفاوت اصلی در تعداد سویه‌هایی است که واکسن برای آنها طراحی شده است. وقتی یکی از دودمان‌های ویروس دیگر به شکل طبیعی در گردش نیست، حذف آن از ترکیب واکسن می‌تواند منطقی باشد.
البته ترکیب واکسن آنفلوآنزا هر سال بر اساس پایش ویروس‌های در گردش به‌روزرسانی می‌شود. سازمان جهانی بهداشت تأکید دارد که ویروس‌های آنفلوآنزا دائماً در حال تغییر هستند و به همین دلیل ترکیب واکسن برای هر فصل باید بر اساس داده‌های جهانی و سویه‌های غالب تعیین شود.
میزان نیاز ایران به واکسن چقدر است؟
بر اساس اعلام معاونت بهداشت، برای سال جاری تأمین حدود ۱.۶ میلیون دوز واکسن آنفلوآنزا برای نیاز کشور پیش‌بینی شده است.
در عین حال، اهمیت زمان تزریق نیز مطرح است. متخصصان معمولاً توصیه می‌کنند واکسیناسیون پیش از اوج‌گیری فصل آنفلوآنزا انجام شود تا بدن فرصت کافی برای ایجاد پاسخ ایمنی داشته باشد. در گزارش‌های داخلی نیز شهریور و نیمه نخست مهر به عنوان بازه مناسب واکسیناسیون مورد تأکید قرار گرفته است.
آنچه امسال واکسن آنفلوآنزا را به موضوعی خبرساز تبدیل کرده، تنها مسئله تأمین و توزیع نیست؛ تغییر جهانی در ترکیب واکسن و حرکت از چهارظرفیتی به سه‌ظرفیتی نیز در زمان‌بندی تولید و تأمین نقش داشته است. طبق آخرین اعلام رئیس سازمان غذا و دارو، واکسن گروه‌های هدف تا پایان شهریور و واکسن مورد نیاز برای عرضه عمومی در مهرماه تأمین خواهد شد. بنابراین باید منتظر ماند و دید توزیع گسترده واکسن در داروخانه‌ها در مهرماه با چه میزان و سرعتی انجام خواهد شد.
