آیا طول عمر از والدین به فرزندان به ارث میرسد؟ یافتههای جدید درباره راز خانوادههای صدساله
آیا افرادی که پدر یا مادرشان تا ۱۰۰ سالگی یا بیشتر زندگی کردهاند، شانس بیشتری برای داشتن یک زندگی طولانی و سالم دارند؟ یک مطالعه جدید پاسخ جالبی به این پرسش داده است. پژوهشگران با بررسی چندین گروه بزرگ از افراد دریافتند که فرزندان افراد صدساله، در مقایسه با افرادی که والدینشان عمر کوتاهتری داشتهاند، نهتنها احتمال بیشتری برای زندگی طولانیتر دارند، بلکه ممکن است برخی بیماریهای مرتبط با افزایش سن را نیز دیرتر تجربه کنند.
بررسی هزاران نفر در سه مطالعه بزرگ
این پژوهش که در سال ۲۰۲۶ منتشر شده، دادههای سه مطالعه طولانیمدت را بررسی کرده است: مطالعه LonGenity در آمریکا، مطالعه New England Centenarian و دادههای UK Biobank.
در مجموع، اطلاعات ۲۳۱۹ فرزند افراد صدساله با ۲۷۰۳ فرد در گروه کنترل مقایسه شد. در گروه مورد مطالعه، دستکم یکی از والدین به ۱۰۰ سالگی رسیده بود؛ در گروه کنترل، والدین طول عمر کوتاهتری داشتند. پژوهشگران سپس میزان مرگومیر و زمان بروز برخی بیماریهای مرتبط با افزایش سن را بررسی کردند.
نتایج در هر سه مجموعه داده تا حد زیادی یکسان بود: فرزندان افراد صدساله، خطر پایینتری برای مرگ و برخی بیماریهای وابسته به سن داشتند.
فقط طول عمر بیشتر نیست
یکی از نکات مهم این پژوهش این است که موضوع فقط «چند سال بیشتر زندگی کردن» نیست. پژوهشگران دریافتند فرزندان افراد بسیار سالمند ممکن است شروع برخی مشکلات سلامت مرتبط با افزایش سن را به تأخیر بیندازند.
در این مطالعه بیماریهایی مانند بیماریهای قلبیعروقی، فشار خون بالا، سکته مغزی و سرطان مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که در برخی از این بیماریها، فرزندان افراد صدساله دیرتر با مشکل مواجه میشوند.
این مسئله برای علم پیریشناسی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا پژوهشگران به دنبال این هستند که بفهمند چرا بعضی افراد نهتنها بیشتر عمر میکنند، بلکه در سنین بالا نیز سالمتر باقی میمانند.
ژنها چقدر در طول عمر نقش دارند؟
یکی از توضیحات احتمالی، ژنتیک است. طول عمر انسان حاصل یک عامل واحد نیست و ترکیبی از ژنتیک، سبک زندگی، محیط، وضعیت اقتصادی و اجتماعی و دسترسی به مراقبتهای پزشکی در آن نقش دارد.
با این حال، در خانوادههایی که چند نسل عمر بسیار طولانی دارند، احتمال وجود برخی ویژگیهای ژنتیکی محافظتکننده بیشتر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. مطالعات قبلی نیز نشان دادهاند که برخی تغییرات ژنتیکی با طول عمر استثنایی ارتباط دارند. برای نمونه، پژوهشگران سالهاست برخی ژنها از جمله FOXO3 را در ارتباط با طول عمر بررسی میکنند.
اما این یافته به این معنا نیست که اگر والدین فردی عمر طولانی داشته باشند، او حتماً تا ۱۰۰ سالگی زندگی خواهد کرد.
سبک زندگی همچنان اهمیت دارد
ژنتیک تنها بخشی از داستان است. حتی افرادی که از نظر ژنتیکی استعداد بیشتری برای طول عمر دارند، تحت تأثیر عواملی مانند تغذیه، فعالیت بدنی، خواب، مصرف دخانیات، وزن بدن، استرس و بیماریهای زمینهای قرار میگیرند.
پژوهشهای جدید حتی در میان فرزندان افراد بسیار سالمند، تفاوتهایی در سبک زندگی و تغذیه پیدا کردهاند. برای مثال، در یک مطالعه جدید، فرزندان افراد صدساله تمایل بیشتری به مصرف ماهی، میوه و سبزیجات و مصرف کمتر قند و سدیم داشتند؛ عواملی که میتوانند در کنار ویژگیهای ژنتیکی به سلامت طولانیمدت کمک کنند.
آیا میتوان طول عمر را پیشبینی کرد؟
هنوز نمیتوان بر اساس سن والدین، طول عمر یک فرد را بهطور دقیق پیشبینی کرد. مطالعه جدید نیز چنین ادعایی ندارد. آنچه پژوهشگران پیدا کردهاند، یک ارتباط آماری میان طول عمر استثنایی والدین و سلامت و بقای بهتر فرزندان است.
به بیان ساده، داشتن والدین صدساله ممکن است یک «مزیت زیستی» ایجاد کند، اما سرنوشت فرد را تعیین نمیکند. حتی در خانوادههایی با سابقه طول عمر بالا، سبک زندگی و شرایط محیطی همچنان نقش مهمی دارند.
جمعبندی کوبکو
یافتههای جدید نشان میدهد که راز طول عمر احتمالاً ترکیبی از ژنها و محیط است. افرادی که والدینشان تا ۱۰۰ سالگی یا بیشتر زندگی کردهاند، بهطور متوسط ممکن است از شانس بیشتری برای طول عمر و سالم ماندن در سنین بالا برخوردار باشند. با این حال، این موضوع به معنای تضمین زندگی صدساله نیست.
شاید مهمترین پیام این تحقیقات این باشد که طول عمر فقط به تعداد سالهای زندگی مربوط نمیشود؛ بلکه سالم زندگی کردن تا سالهای پایانی عمر نیز اهمیت دارد. پژوهشگران امیدوارند مطالعه خانوادههای دارای طول عمر استثنایی بتواند در آینده به کشف سازوکارهای جدید پیری سالم و راههای پیشگیری از بیماریهای مرتبط با افزایش سن کمک کند.
